สรุปสั้น ๆ
- ค่ามือคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของราคา หรือเป็นจำนวนเงินคงที่ต่อบริการ
- ตกลงครั้งเดียวว่าจะคิดจากราคาโปรหรือราคาเต็ม
- ตกลงเรื่องสินค้า แพ็กเกจ วันที่คิวน้อย และการเปลี่ยนอัตรา ก่อนจ่ายครั้งแรก
- สำหรับลูกจ้าง ค่ามือนับเป็นค่าจ้าง รายได้รวมต้องไม่ต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำ
- ค่าคอมต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายแบบเดียวกับเงินเดือน และยื่นแบบ ภ.ง.ด.1
ค่ามือคิดได้ 4 แบบ
ระบบค่ามือของร้านส่วนใหญ่ประกอบขึ้นจาก 4 แบบนี้ แบบไหนเหมาะกับร้าน ขึ้นอยู่กับราคา ประเภทงาน และความสม่ำเสมอของคิว
- เปอร์เซ็นต์จากราคา: พนักงานได้ เช่น 10% ของราคาบริการแต่ละครั้ง เมื่อร้านขึ้นราคา ค่ามือก็ขึ้นตาม
- จำนวนเงินคงที่: เช่น 80 บาทต่อการนวดเท้า 1 ชั่วโมง อธิบายง่าย และราคาโปรไม่ทำให้ค่ามือเปลี่ยน
- เปอร์เซ็นต์แบบขั้นบันได: อัตราเพิ่มขึ้นเมื่อยอดขายรายเดือนของพนักงานถึงระดับที่ร้านตั้งไว้ ให้รางวัลคนที่ขายเก่ง แต่ตรวจยอดยากกว่า
- เงินเดือนบวกค่าคอม: เงินเดือนประจำ บวกค่าคอมในอัตราที่ต่ำกว่า รายได้ของพนักงานจึงไม่ตกมากในสัปดาห์ที่คิวน้อย
ไม่มีแบบไหนถูกที่สุด ร้านที่หมอนวดทุกคนทำบริการเหมือนกัน ใช้ค่ามือคงที่ต่อครั้งได้ ส่วนร้านทำผมที่มีทั้งช่างจูเนียร์และช่างซีเนียร์ อาจเลือกแบบเปอร์เซ็นต์ เพราะช่างซีเนียร์ที่ราคาสูงกว่าจะได้มากกว่าเอง ถ้ากำลังจะเปิดร้านนวด ให้ตัดสินใจเรื่องนี้ก่อนรับพนักงาน และเขียนไว้ในข้อเสนองาน
| แบบ | คิดอย่างไร | เหมาะเมื่อ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| เปอร์เซ็นต์จากราคา | 10% ของราคาบริการแต่ละครั้ง | ราคาต่างกันตามช่างหรือระยะเวลา | ราคาโปรทำให้ค่ามือลดลง |
| จำนวนเงินคงที่ | 80 บาทต่อการนวดเท้า 1 ครั้ง | ทุกคนทำบริการเหมือนกัน | ต้องปรับเมื่อร้านขึ้นราคา |
| เปอร์เซ็นต์แบบขั้นบันได | อัตราเพิ่มเมื่อยอดขายถึงเป้า | อยากให้รางวัลคนที่ขายเก่ง | พนักงานตรวจยอดเองยากกว่า |
| เงินเดือนบวกค่าคอม | เงินเดือนประจำ บวกอัตราที่ต่ำกว่า | คิวไม่สม่ำเสมอในแต่ละสัปดาห์ | ต้นทุนคงที่สูงในเดือนที่เงียบ |
ตัวอย่างคำนวณค่ามือหมอนวด 1 เดือน
ลองดูตัวอย่างการคิดค่ามือของหมอนวด 1 คนชื่อนก ร้านตั้งกติกาไว้ 2 ข้อ คือ นวดไทย 2 ชั่วโมง ราคา 600 บาท ได้ค่ามือ 10% และนวดเท้า 1 ชั่วโมง ได้ค่ามือคงที่ครั้งละ 80 บาท
- นกนวดไทย 50 ครั้ง ในจำนวนนี้ 40 ครั้งขายราคาเต็ม ได้ 40 × 60 = 2,400 บาท
- อีก 10 ครั้งขายช่วงโปรโมชั่นราคา 480 บาท ถ้าร้านคิดค่ามือจากราคาโปร จะได้ 10 × 48 = 480 บาท แต่ถ้าคิดจากราคาเต็ม จะได้ 600 บาท
- นกนวดเท้า 40 ครั้ง ได้ 40 × 80 = 3,200 บาท ไม่ว่าลูกค้าจ่ายราคาไหน
- รวมทั้งเดือน 6,080 บาท ถ้าคิดจากราคาโปร หรือ 6,200 บาท ถ้าคิดจากราคาเต็ม
ส่วนต่าง 120 บาทดูไม่มาก แต่เป็นเรื่องแบบที่มักทำให้เถียงกันตอนจ่ายค่ามือ ตกลงกติกาให้ชัดตั้งแต่แรก และให้พนักงานเห็นรายละเอียดเบื้องหลังยอดรวม ทั้งวันที่ ลูกค้า บริการ ราคาที่จ่าย และค่ามือ
กติกา 6 ข้อที่ต้องตกลงก่อนจ่ายค่ามือครั้งแรก
เรื่องเถียงกันเรื่องค่ามือ มักไม่ได้เริ่มจากอัตรา แต่เริ่มจากกรณีที่ไม่เคยตกลงกันไว้ ตกลง 6 ข้อนี้ให้ชัด เขียนไว้ในกระดาษแผ่นเดียว แล้วให้ทุกคนในทีมเก็บไว้คนละชุด
- ราคาโปร: คิดค่ามือจากราคาที่ลูกค้าจ่ายจริง หรือจากราคาเต็ม
- ระยะเวลา: ใช้อัตราเดียวต่อบริการ หรือแยกอัตราสำหรับ 60 และ 90 นาที
- สินค้า: ตั้งอัตราแยกสำหรับครีม น้ำมัน หรือแชมพูที่แต่ละคนขาย
- คอร์สและแพ็กเกจ: ใครได้ค่าคอมตอนขาย และใครได้ค่ามือตอนลูกค้ามาใช้บริการ
- วันที่คิวน้อย: จ่ายค่ามืออย่างเดียว หรือมีค่ามือขั้นต่ำต่อวันทำงาน
- การเปลี่ยนอัตรา: ใช้กับการขายครั้งถัดไป หรือตั้งแต่วันที่แจ้งล่วงหน้า
ตารางด้านล่างแสดงคำตอบ 2 แบบของแต่ละข้อ สำหรับแพ็กเกจและสมาชิก ให้เขียนทั้ง 2 จังหวะ คือตอนขายและตอนลูกค้ามาใช้บริการแต่ละครั้ง คนขายและหมอนวดจะได้รู้ว่าตัวเองได้เท่าไร
| เรื่อง | ทางเลือก 1 | ทางเลือก 2 |
|---|---|---|
| ราคาโปร | คิดจากราคาที่ลูกค้าจ่าย | คิดจากราคาเต็ม |
| ระยะเวลา | อัตราเดียวต่อบริการ | แยกอัตราตามระยะเวลา |
| สินค้า | อัตราเดียวกับบริการ | อัตราสินค้าแยกต่างหาก |
| คอร์สและแพ็กเกจ | ได้ค่าคอมตอนขาย | ได้ค่ามือทุกครั้งที่ใช้บริการ |
| วันที่คิวน้อย | ค่ามืออย่างเดียว | ค่ามือขั้นต่ำต่อวันทำงาน |
| เปลี่ยนอัตรา | ใช้กับการขายครั้งถัดไป | ตั้งแต่วันที่ตกลงกัน |
ค่ามือ ค่าจ้าง และภาษี ที่เจ้าของร้านต้องรู้
ค่ามือไม่ใช่แค่ข้อตกลงระหว่างร้านกับทีม กฎหมายแรงงานและกรมสรรพากรก็มีกติกาด้วย ควรตรวจ 3 เรื่องนี้กับนักบัญชีของร้าน
- ค่าจ้าง: พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานนับเงินที่จ่ายโดยคำนวณตามผลงานในเวลาทำงานปกติเป็นค่าจ้าง (มาตรา 5) และห้ามนายจ้างจ่ายค่าจ้างต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (มาตรา 90) ซึ่งคณะกรรมการค่าจ้างกำหนดแยกตามจังหวัด ถ้าหมอนวดเป็นลูกจ้างของร้านและได้แต่ค่ามืออย่างเดียว ให้ตรวจว่ารายได้ไม่ต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำ แม้ในเดือนที่คิวน้อย
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: ค่าคอมเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(1) หรือ 40(2) แห่งประมวลรัษฎากร ร้านหักภาษี ณ ที่จ่ายแบบเดียวกับเงินเดือน และยื่นแบบ ภ.ง.ด.1
- ลูกจ้างหรือฟรีแลนซ์: ดูจากลักษณะการทำงานจริง ไม่ใช่ชื่อตำแหน่งในสัญญา นักบัญชีจะบอกได้ว่าต้องใช้กติกาข้อไหน
ค่ามือขั้นต่ำต่อวันทำงาน เป็นวิธีง่ายๆ ที่ช่วยให้วันที่คิวน้อยมีรายได้ไม่ต่ำกว่าที่ตกลงไว้ วันไหนค่ามือรวมไม่ถึงยอดนี้ พนักงานจะได้ยอดขั้นต่ำแทน
SeeU คิดค่ามือให้อัตโนมัติอย่างไร
การคิดค่ามือในสมุดหรือใน Excel กินเวลาทุกสิ้นเดือน ด้วยระบบจัดการพนักงานของ SeeU พนักงานแต่ละคนมีบัญชีและอัตราค่ามือของตัวเอง และ SeeU คำนวณค่ามือให้ทุกครั้งที่คิดเงิน
- ตั้งค่ามือเป็นเปอร์เซ็นต์หรือจำนวนเงินคงที่ ต่อบริการ หรือแยกตามระยะเวลา
- เลือกคิดค่ามือจากราคาโปรหรือราคาเต็ม
- ตั้งค่ามือขั้นต่ำต่อวันทำงาน
- ยอดค่ามือถูกบันทึกตอนคิดเงิน อัตราใหม่ใช้กับการขายครั้งถัดไปเท่านั้น
- เลือกเดือนเพื่อดูยอดของแต่ละคน แตะชื่อเพื่อดูทุกรายการ แล้วส่งออกไฟล์ไว้จ่ายค่ามือ
พนักงานเห็นนัดและค่ามือของตัวเองในมือถือ แต่ไม่เห็นรายได้ของร้าน สินค้าที่ขายผ่านระบบ POS (Premium) และแพ็กเกจสมาชิก (Premium) ก็ตั้งค่าคอมแยกได้ ดูวิธีตั้งค่าใน 6 ขั้นตอนได้ในคู่มือตั้งค่าค่ามือทีละขั้นตอน บัญชีพนักงานและค่ามือรวมอยู่ในราคาเริ่มต้น 990 บาท/เดือน (ยังไม่รวม VAT 7%) ทดลองใช้ฟรี 30 วัน

แหล่งที่มา
- 1.Ministry of Labour, Labour Protection Act B.E. 2541 (consolidated text): section 5, definition of wages, including pay calculated on output during normal working hours; section 90, no wage below the minimum wagemol.go.th
- 2.Revenue Department, withholding tax forms: PND 1 for tax withheld under section 50(1) on income under section 40(1)(2) of the Revenue Coderd.go.th
คำถามที่พบบ่อย
ค่ามือคืออะไร?
ค่ามือคือเงินที่ร้านเสริมสวยหรือร้านนวดจ่ายให้ช่างหรือหมอนวดสำหรับบริการแต่ละครั้งที่ทำ คิดได้เป็นเปอร์เซ็นต์ของราคา หรือเป็นจำนวนเงินคงที่ต่อบริการ หลายร้านเรียกว่าค่าคอม
วิธีคิดค่าคอมพนักงานร้านทำอย่างไร?
คูณราคาบริการแต่ละครั้งด้วยอัตราค่ามือ หรือบวกจำนวนเงินคงที่ต่อบริการ แล้วรวมยอดของแต่ละคนทั้งเดือน ตกลงก่อนว่าจะคิดจากราคาโปรหรือราคาเต็ม เช่น ค่ามือ 10% ของนวด 600 บาท คือ 60 บาท
ค่ามือช่างทำผมควรกี่เปอร์เซ็นต์?
ไม่มีอัตราทางการในไทย แต่ละร้านตั้งเอง เริ่มจากราคา ต้นทุน และค่ามือที่ร้านใกล้เคียงจ่ายสำหรับงานเดียวกัน ถ้าพนักงานเป็นลูกจ้าง ให้ตรวจว่ารายได้รวมไม่ต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำ
ควรคิดค่ามือจากราคาโปรหรือราคาเต็ม?
ใช้ได้ทั้ง 2 แบบ สำคัญที่ตกลงครั้งเดียวและเขียนไว้ คิดจากราคาโปรช่วยรักษากำไรของร้านเวลาลดราคา คิดจากราคาเต็มทำให้ทีมไม่เสียรายได้เมื่อร้านจัดโปร
ค่าคอมพนักงานต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไหม?
ต้องหัก ค่าคอมเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1) หรือ 40(2) แห่งประมวลรัษฎากร ร้านหักภาษี ณ ที่จ่ายแบบเดียวกับเงินเดือน แล้วยื่นแบบ ภ.ง.ด.1 ถามนักบัญชีว่าใช้กับพนักงานแต่ละคนอย่างไร
SeeU คิดค่ามือพนักงานอัตโนมัติได้ไหม?
ได้ คุณตั้งค่ามือต่อบริการให้พนักงานแต่ละคน เป็นเปอร์เซ็นต์หรือจำนวนเงินคงที่ แล้ว SeeU คำนวณให้ทุกครั้งที่คิดเงิน สิ้นเดือนส่งออกรายละเอียดของแต่ละคนไว้จ่ายค่ามือ บัญชีพนักงานและค่ามือรวมอยู่ในราคาเริ่มต้น 990 บาท/เดือน (ยังไม่รวม VAT 7%)





